Institut za filozofiju i društvenu teoriju
Kraljice Natalije 45, 4. sprat
SREDA, 21. oktobar
od 17.30 do 20 h

Sociologija kvir seksualnosti: od homoseksualnosti kao devijacije do queer sociologije

Odnos sociologije i kvir teorije nije bio ni jednostavan ni jednosmeran. Sociologija je dugo homoseksualnost posmatrala prvenstveno kroz kategoriju devijacije, da bi se, pod uticajem simboličkog interakcionizma, teorije etiketiranja i socijalnog konstrukcionizma, fokus postepostepeno pomerio sa pitanja „zašto neko postaje homoseksualan?“ na pitanje kako društvo proizvodi norme u odnosu na koje se određene seksualnosti označavaju kao normalne ili devijantne. Pojava kvir teorije krajem XX veka dodatno je radikalizovala ovaj zaokret, dovodeći u pitanje stabilnost samih kategorija poput „homoseksualnog“, „heteroseksualnog“, „muškog“ i „ženskog“. Međutim, susret sociologije i kvir teorije otvorio je i suprotno pitanje: da li je dovoljno pokazati da su identiteti i kategorije istorijski promenljivi i društveno konstruisani? Sociološke kritike kvir teorije ukazivale su na opasnost od „nedovoljne teoretizacije društvenog“ – zanemarivanja institucija, društvenih nejednakosti, kolektivnih identiteta, normi i konkretnih uslova svakodnevnog života. Predavanje će zato razmotriti pokušaje da se kvir teorija ponovo „sociologizuje“, kroz pojmove društvene organizacije seksualnosti, seksualnih polja i seksualnog kapitala, kao i savremene pristupe koji govore o mogućnosti jedne kvir sociologije, gde „queer“ više nije naziv predmeta sociologije (LGBT+ osobe) nego glagol, postupak destabilizovanja socioloških kategorija. Kvir sociologija mora da analizira rasu, klasu, rod, imperiju, kolonijalnost i transnacionalne procese, a ne da neimenovanu (belu evro-američku) LGBT populaciju tretira kao univerzalni subjekt.Posebna pažnja biće posvećena pitanju šta se događa kada se kvir seksualnosti posmatraju izvan angloameričkog/zapadnoevropskog konteksta – u postsocijalističkim i postjugoslovenskim društvima, u kojima su seksualnost i rod povezani sa nacionalizmom, evropeizacijom, religijom i savremenim antirodnim mobilizacijama.

Miloš Jovanović je vanredni profesor na Departmanu za sociologiju Filozofskog fakulteta Univerziteta u Nišu. Doktorirao je sociologiju 2015. godine na istom fakultetu i na osnovu tog istraživanja objavio je monografiju Identitet, religioznost, seksualnost: problem identiteta religioznih LGBT osoba u Srbiji (2016). 2009. godine bio je urednik sveske časopisa Teme posvećene sociologiji queer identiteta, a 2022. godine je objavio knjigu Simbolički sukobi oko pričešća u Srbiji za vreme pandemije. Predaje predmete: sociologija saznanja, savremene sociološke teorije, sociologija roda i seksualnosti, sociologija pravoslavlja i teorije ideologije. Njegova istraživačka interesovanja obuhvataju neheteroseksualnost i religiju u savremenoj Srbiji, „kulturne ratove” i Srpsku pravoslavnu crkvu, Burdijeovu teoriju simboličkih sukoba, Elijasovu sociološku teoriju i figuracijsku sociologiju, socijalni konstrukcionizam i fenomenološki zasnovanu sociologiju i teorijsko istraživački program komunikativnog konstruktivizma. Bio je urednik časopisa Godišnjak za sociologiju, a trenutno je zamenik urednika časopisa Sociologija.

Moderacija:
Dušan Maljković,
Centar za kvir studije

Institut za filozofiju i društvenu teoriju
Kraljice Natalije 45, 4. sprat
PETAK, 16. oktobar
od 17.30 do 20 h

Postoji li u ranohrišćanskoj literaturi razlikovanje pola i roda?

Obratićemo pažnju na dve grupe izvora iz perioda rane i zrele patristike, odnosno na one koji se u striktnom smislu tiču doktrine i na one koji se bave etikom ili teorijom hrišćanske askeze. S obzirom na helensko zaleđe, naročito ono stoičko, koje se očituje u oba ova svetonazorska aspekta, njhova međuzavisnost ne iznenađuje. Kada je reč o doktrini, polnost se kod pisaca kojima ćemo se baviti ne shvata kao utemeljujuća karakteristika ljudske prirode, već kao uslovljena njenim trenutnim stanjem koje će biti prevaziđeno, odnosno „ljudskost” nije nešto nužno određeno „muškim” i „ženskim”. Kada je reč o etici ili askezi, ona svojim praksama treba da anticipira to buduće, eshatološko stanje. „Muško” i „žensko” se ovde pojavljuju kao etički principi, a literatura izobiluje primerima žena koje su svojim držanjem prevazišle i odbacile potčinjeni socijalni položaj i prevazišle svoje muške partnere (recimo, motiv supruge koja postaje „učitelj” i „primer” mužu). Takođe, konkretne prakse vezane za monaški pokret, primera radi u pogledu oblačenja ili „frizure”, svedoče o namernom potiskivanju i odbacivanju opšteprihvaćenih normi vezanih za rodne uloge. Pored toga, obratićemo pažnju i na to da li se i na koji način sve ovo reflektuje na pastoralnoj ravni, odnosno u vezi sa načinom na koji se konkretni seksualni činovi i prakse shvataju u kontekstu ispovesti, duhovne discipline uopšte i kanonsko-pravnih normi i shvatanja.

Vukašin Milićević (1982), teolog i publicista iz Beograda, bivši sveštenik SPC i bivši docent na Pravoslavnom bogoslovskom fakultetu, naučni saradnik za oblast Društvene nauke – Filozofija. Bavi se odnosom religije i politike i istorijom hrišćanske doktrine.

Moderacija:
Dušica Popović,
Centar za kvir studije